Charakterystyka twórczości
Lubomir Lewczew - laureat Nagrody Państwowej im. G. Dymitrowa - należy do grona czołowych współczesnych poetów bułgarskich Jest on jednym z twórców nurtu "pokolenie kwietniowe" - nieformalnej grupy poetyckiej, odpowiadającej naszemu nurtowi "Współczesności". Pierwszy tom wierszy Moje gwiazdy wydal w 1957 roku. Poeta ma w swym dotychczasowym dorobku dwanaście tomów poezji oraz dwa scenariusze filmowe, na podstawie których stworzono wybitne filmy Aleksander Wielki i Milczące ślady. Wielu z nas miało możność poznać Lewcze-wa w Warszawskiej "Prochowni", gdzie w 1974 r., w dniach III Warszawskiej Jesieni Poezji czytał swoje wiersze.
Liryczne wiersze Lewczewa potwierdzają wielowymiarowość jego warsztatu twórczego. Daje w nich poeta wyraz uczuciom odwiecznym, jakże ludzkim, w sposób śmiały, bardzo współczesny. Dzwony królewskie w Tyrnowie są dla niego rywalami turbin samolotu, który unosi ponad przemienność rozczarowań, ponad pewność i niepokój, ku logice rzeczy codziennych i kosmicznych.
Jego kreacje pejzażu bułgarskiej ziemi są dla polskiego odbiorcy skokami południa w północ; krajobrazy nasze spotykają się w wyobraźni wspólnej; łożyska metafor są cudownie inne, jak inne są łożyska naszych rzek, ale tym bardziej czujemy potrzebę tej wspaniałej różnorodności, która wzbogaca nasze kultury; rozszerza horyzont piękna i jego liczne nurty. Język tłumaczy polskich starał się oddać talent Lewczewa w całej chwale jego niezwykłych uroków, gdy dźwięk spotyka się z dźwiękiem, blask z cieniem, idea z materią. Staraliśmy się możliwie precyzyjnie odtworzyć piękno jego gmachu poezji i każdy z nas wziął rzetelny udział zarówno w ciosaniu polskich słów dla oddania jego sztuki, jak i w formułowaniu jej rdzenia.
Należy tu podkreślić, że Lewczew jest bez wątpienia poetą o potężnym temperamencie politycznym; cóż to jest taki talent? Myślę, że każdy twórca, który z romantycznym maksymalizmem widzi i odnajduje pełny obraz świata w jego triumfie i klęsce, jest poetą, który odpowiada na wezwanie epoki. Wtedy nie tylko przeprowadza . gorzki rozrachunek z grozą minionego czasu, lecz jednocześnie tworzy namiętną wizję przyszłości. Jest to wybuch siły poezji przeciw barbarzyństwu jego czasu.
Dziennik do spalenia Lewczewa jest wyzwaniem i manifestem; jest to raport i apel; doświadczenie człowieka, który mierzy się z przyszłością świata wobec zagrożenia przez gwałt i zbrodnie. Bohaterem krwawego dramatu Chile jest prezydent tego kraju, Aliende (któremu poeta polski Stanisław Grochowiak poświęcił swój wspaniały poemat), ale bohaterem tego dramatu jest także kultura, sztuka, sama poezja.
W wierszach swych Lewczew stara się rozszyfrować sens czasu zagrożenia, woła o aktywną postawę twórcy, o jego wybór; słowo i czyn. Ta podstawowa zasada, która dawniej nigdy tak daleko nie wykraczała poza pole narodowego widzenia, dla Lewczewa uwarunkowana jest internacjo-nalistycznym myśleniem i działaniem. Kto kocha własną ziemię, musi kochać jej wielką całość; nie może kochać ojczyzny na zasadzie pierwotnych praw, które utożsamiały się z instynktem zachowawczym w stanie czystym. Poeta dąży do tego, aby społeczność narodową i całego świata otworzyć na sprawy ogólnoludzkie w skali ziemskiej, w skali politycznych układów, które tworzą bliższą i dalszą perspektywę.
Nie ma jednej formy miłości; jest ich wiele; problemy, przed jakimi stoi człowiek, trzeba rozwiązywać na kilku szczeblach równocześnie; w wymiarze kuli ziemskiej i w wymiarze jej kon-7 tynentów, a także regionów; w skali narodu i wskali miasta i gminy; tak w skali patriotyzmu, jak i internacjonalizmu. Państwo-naród ma wtedy twórczą potęgę przymierza ze światem.
